HABERLER /2001 Ocak-Kasım (DİE) ve 2002 Ocak (İHR. BİR.) Dış Ticaretin Görünümü

Bu artışta “tekstil ve hammaddeleri” ve “elektrikli ve elektronik cihazlar” ihracatında yaşanan artışlar etkili olmuştur.  Ocak ayında NAFTA ülkelerine ihracat yüzde 3,3 oranında düşmüştür. Bu düşüşte “tütün”, “hazır giyim-konfeksiyon” ve “madencilik” ihracatında yaşanan düşüşler etkili olmuştur.  Kuzey Afrika ülkelerine ihracat Ocak ayında yüzde 7,1 oranında artarak 90 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Bu gelişme “hazır giyim-konfeksiyon”, “demir ve demir dışı metaller” ve “elektrikli ve elektronik cihazlar” ihracatında yaşanan artışlardan kaynaklanmıştır. Ancak “hububat, bakliyat, yağlı tohumlar” ihracatında yaşanan düşüş ihracat artışını sınırlamıştır.  2-İTHALAT İthalat, Kasım ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 35,7 oranında azalmıştır. Söz konusu gelişmede, Kasım ayında, tüm önemli mal gruplarının ithalatında yüksek oranlarda düşüşler yaşanmış olması etkili olmuştur.

2001 yılı Şubat ayından başlamak üzere, ithalatın sürekli olarak ve yüksek oranlarda azalması ekonomideki daralmanın bir sonucudur.  2001 yılı Ocak-Kasım döneminde ithalat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 25,8 oranında azalmıştır. Gerileme tüketim ve yatırım malları ithalatında daha yüksek seviyede gerçekleşmiştir. Bu dönemde yatırım malları ithalatı yüzde 37,9 oranında azalarak 6.385 milyon dolara, ara malları ithalatı yüzde 18,3 oranında azalarak 27.034 milyon dolara, tüketim malları ithalatı ise yüzde 44,3 oranında azalarak 3.736 milyon dolara gerilemiştir. 2001 Ocak-Kasım döneminde ithalatı en fazla düşen mal grubu, “kara taşıtları ve bunların aksam ve parçaları” olmuştur.

Öyle ki, söz konusu malların ithalatı bir yıl önceki aynı dönem değerinin 1/3’üne inmiş ve 5,1 milyar dolardan 1,6 milyar dolara gerilemiştir. Bunun yanı sıra, “elektrikli makine ve cihazlar” (2.347 milyon dolar), “elektriksiz makineler” (1.335 milyon dolar), “mineral yakıtlar ve yağlar” (911 milyon dolar) ve “demir ve çelik” (891 milyon dolar) ithalatında önemli gerilemeler yaşanmıştır. Bu gelişmeler sonucunda ara malları ithalatının toplam ithalat içindeki payı 2000 yılındaki yüzde 66,1 düzeyinden yüzde 72,8’e yükselirken, tüketim malları ithalatının payı yüzde 13,4’den yüzde 10,1’e, yatırım malları ithalatının payı ise yüzde 20,5’den yüzde 17,2’e gerilemiştir. 

Fasıllar itibariyle incelendiğinde, 2001 yılının ilk on bir ayında bir kaçı hariç tüm fasılların ithalatında azalma görülmüştür. Bu dönemde önemli artışlar ise yüzde 368,1 oranında artışla “deniz taşıtları” (600 milyon dolar), yüzde 14,9 oranında artışla “demir veya çelikten eşya” (99 milyon dolar), yüzde 10,0 oranında artışla “ham postlar ve deriler” (36 milyon dolar) ve yüzde 3,2 oranında artışla “eczacılık ürünleri” (31 milyon dolar) ithalatında gerçekleşmiştir. 2001 yılı Ocak-Kasım döneminde ise tüm ülke gruplarından ithalatta bir azalma yaşanmıştır. Ocak-Kasım döneminde ithalatın en fazla düştüğü ülke grubu ise toplam ithalatımız içerisinde yüzde 44,8’lik paya sahip olan AB Ülkeleri olmuştur.

2000 Ocak-Kasım döneminde 24.501 milyon dolar olan AB Ülkelerinden ithalat, yüzde 32,1 oranında bir gerileme sonucunda 2001 yılının aynı döneminde 16.633 milyon dolar düzeyinde gerçekleşmiştir. 

SONUÇ 2000 yılı sonuna doğru aylık 5 milyar dolar civarında gerçekleşmeye başlayan ithalat, 2001 yılında 3-3,5 milyar dolar seviyelerinde gerçekleşmeye başlamıştır ki, bu da yüksek oranlı devalüasyon ve yaşanan ekonomik daralmanın sonucudur.  Şubat ayından itibaren ithalatta görülen gerileme; ekonomideki daralma, fiilî devalüasyon ve kriz ortamı nedeniyle Mart ayından itibaren hızlanmıştır. Aralık 2001’e ilişkin KDV verileri ithalattaki yüksek oranlı gerilemenin devam etmekte olduğunu göstermektedir. Bu çerçevede, 2001 yılı toplam ithalatının bir önceki yıla göre yüzde 25 oranında bir gerilemeyle 41 milyar doların altında gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. 

Ocak-Kasım döneminde DİE verilerine göre yüzde 13,2 oranında bir artış gösteren ihracatın ise, Birlik kayıtları göz önüne alındığında Aralık 2001 ve Ocak 2002’de de artış trendini sürdürmekle birlikte, son aylarda yeniden yakaladığı aylık 2,8 milyar dolar seviyesinin altında (2,5 milyar dolar civarında) gerçekleşeceği tahmin edilmektedir.

Sonuç itibariyle, özellikle ihracatta ¼ oranında paya sahip olan hazır giyim ve konfeksiyon sektörünün ihracat performansındaki olumsuzluk nedeniyle 2001 yılı genelinde toplam ihracattaki artışın ancak yüzde 12 civarında olacağı ve böylece ihracatın 2001 yılını 31 milyar doların biraz üzerinde kapatacağı tahmin edilmektedir. Böylece, söz konusu ithalat ve ihracat tahminlerinin doğal bir sonucu olarak, 2001 yılında “CIF İthalat-FOB İhracat” anlamında dış ticaret açığının 2000 yılına göre 2/3 oranında bir azalma ile 26,7 milyar dolardan 10 milyar doların altına gerilemesi beklenmektedir.

Güncelleme Tarihi: 15 Şubat 2002

Tel: (312) 2128800/1405-1826    
Fax: (312) 2122895 

E-mail: baysare@dtm.gov.tr